Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2011 15:11

«Ο Giacometti με έκανε να με μάθω καλύτερα»

Γράφτηκε από τον 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(3 ψήφοι)
Το τελευταίο εν ζωή μοντέλο του Alberto Giacometti, Paola Carola, μιλά για το πόσο της άλλαξε τη ζωή
Της Christina Carrillo De Albornoz
Ένα απόγευμα του Σεπτέμβρη του 1958 μια όμορφη, ξεχωριστή και μυστηριώδης γυναίκα έφτασε στην πόρτα με τον αριθμό 46, στην οδό Hippolyte Maindron. Εκεί βρισκόταν το ατελιέ του Alberto Giacometti στο Παρίσι, στο οποίο δημιουργούσε από το 1926. Μπαίνοντας στο ατελιέ, το οποίο ήταν καλυμμένο με γύψο, συστήθηκε ως «Paola Thorel, φίλη του Roberto Matta». Είχε πάει για να αναθέσει τη δημιουργία μιας προτομής της, έπειτα από αίτημα του συζύγου της. Ο Giacometti στην αρχή απέρριψε το έργο. Παρ’ όλα αυτά συναντήθηκαν για δεύτερη και τρίτη φορά μέχρι που ένα τυχαίο γεγονός άλλαξε τα πάντα. Το τακτικό του μοντέλο, η γυναίκα του Annette είχε γρίπη. Ο καλλιτέχνης συμφώνησε: τρεις ώρες επί τρεις φορές την εβδομάδα, υπό την προϋπόθεση ότι θα έμενε εντελώς ακίνητη.
Έτσι άρχισε μια σχέση καλλιτέχνη-μοντέλου, η οποία ένα χρόνο αργότερα οδήγησε στην προτομή της Paola, 1959, ένα από τα πιο συναρπαστικά έργα του Giacometti. Σιγά σιγά η φιλία τους μεγάλωνε. Επί επτά χρόνια έβλεπε τους Alberto και Annette Giacometti πολύ τακτικά, και έπειτα από το θάνατο του Alberto συνέχισε να είναι στενή φίλη της Annette για τα επόμενα 20 χρόνια. «Ήταν ένας απελευθερωτικός κόσμος. Μοναδικός, χωρίς καμιά ατέλεια. Με τον Alberto και την Annette μπορούσες πάντα να πεις αυτό που σκεφτόσουν», θυμάται.
Εκτός από το ότι είναι το μόνο εν ζωή μοντέλο του Alberto Giacometti, η Paola Carola (πήρε ξανά το πατρικό της όνομα έπειτα από το διαζύγιο της) είναι αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Alberto et Annette Giacometti που εδρεύει στο Παρίσι. «Ο ρόλος μου είναι να μαρτυρώ τις πολλές εμπειρίες που έζησα μαζί τους και να παρευρίσκομαι στα εγκαίνια των εκθέσεων που γίνονται για το έργο του». Θυμάται πολλά από αυτά, δύο όμως ξεχωρίζουν: «Οι Γυναίκες του Giacometti» το 2005 στην πρώην PaceWildenstein της Νέας Υόρκης, όπου η προτομή της εκτέθηκε για πρώτη φορά και η πρόσφατη αναδρομική «Alberto Giacometti: Τhe Origin of Space» στο Kunstmuseum Wolfsburg της Γερμανίας, η οποία τελείωσε τον περασμένο Μάρτιο.
Το 2008 ο Γάλλος εκδότης Leo Scheer εξέδωσε το βιβλίο της «Monsieur Giacometti, je voudrais vous commander mon buste» (κ. Giacometti, θα ήθελα να παραγγείλω την προτομή μου). «Ήθελα να δείξω ότι το έργο του ήταν στενά συνδεδεμένο με τη γυναίκα του», λέει, «όχι μόνο επειδή ήταν μοντέλο του για 20 χρόνια, από το 1946 ως το 1966, αλλά κυρίως γιατί τους συνέδεε μια δυνατή και πολύπλοκη αγάπη που γινόταν ολοένα πιο δυνατή από την αγάπη της Annette για την τέχνη του».
«Η Annette ήταν παθιασμένη, αστεία και γεμάτη εκπλήξεις», λέει η Carola. «Αλλά πάνω απ’ όλα ήταν ερωτευμένη με τον Alberto και το έργο του. Πρόσεχε με τέτοια αγάπη τα γλυπτά του, που πλημμύριζε το δωμάτιο. Ταυτόχρονα έκανε τους άλλους να τα βλέπουν με άλλο μάτι».
«Η σχέση τους ήταν πολύ βαθιά», θυμάται η Carola. «Δεν είχε καμία σχέση με ένα συμβατικό γάμο. Είχαν μια πολύ ποιητική άποψη για τη ζωή. Δεν μπορώ να το εξηγήσω, είχαν κάτι που έσπαγε όλους τους συμβατικούς κανόνες». Προσθέτει: «Η γλυπτική ήταν ένας μεσολαβητής μεταξύ του ζευγαριού, τους ένωνε και τόνιζε τις διαφορές τους».
Η Annette είχε αναμφισβή-τητα την μεγαλύτερη επιρροή στο έργο του. «Ο Alberto δεν θα ήταν σε θέση να σμιλεύει όλες αυτές τις γυναικείες φιγούρες που τόσο πολύ μας εμπνέουν, αν δεν υπήρχε η Annette», λέει η Carola. «Δεν θα ήταν εφικτές αν δεν ενσάρκωναν την γυναίκα που είχε στην ψυχή του. Υπήρχαν πολλές άλλες γυναίκες, αλλά η Annette υπήρξε η απόλυτη έμπνευσή του».
«Ενώ τα μαγευτικά και εξαιρετικά εύθραυστα έργα που δημιούργησε με μοντέλο του την Annette μπορούν να χαρακτηριστούν αριστουργήματα, αυτά για τα οποία χρησιμοποίησε άλλες γυναίκες ως μοντέλα, περιλαμβάνουν μερικά από τα πιο όμορφα γλυπτά του, όπως για παράδειγμα αυτό της Carolina. Καθώς και  αυτό του Isaku Yanaihara, καθηγητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Osaka, ο οποίος το 1959 έγινε μοντέλο του Giacometti».
Η Carola ήταν 25 χρονών όταν ξεκίνησε να ποζάρει για τον Giacometti. Παρά την ομορφιά της, επιμένει πως η εξωτερική της εμφάνιση ήταν ασήμαντη. «Είναι αλήθεια πως ο Giacometti θαμπωνόταν όταν έβλεπε όμορφες γυναίκες. Αλλά ποτέ δε διάλεγε μοντέλο με κριτήριο την ομορφιά. Δεν τον ένοιαζε. Ήθελε κάποιον που θα πόζαρε για αυτόν, δεν είχε σημασία ποιος θα ήταν. Για αυτόν θα μπορούσα να είμαι οποιοσδήποτε. Το κύριο ζητούμενο ήταν να ανακαλύψει τη σχέση ανάμεσα στις ανθρώπινες διαστάσεις και το χώρο». Παρ’ όλα αυτά τονίζει: «Παρόλο που επανειλημμένα υποστήριζε πως δεν έκανε διακρίσεις στα μοντέλα του, ασκούσε μεγάλη επιρροή πάνω μου. Με έκανε να μάθω τον εαυτό μου καλύτερα, να έχω πρόσβαση στα συναισθήματα μου, στις αναμνήσεις μου. Ήμουν μια νέα γυναίκα που οι άντρες θαύμαζαν για την εξωτερική της εμφάνιση, αλλά δεν ενδιαφέρονταν για τον πνευματικό και εσωτερικό της κόσμο. Με έκανε να κοιτάζω τον εαυτό μου και να νοιώθω πως είμαι κάτι παραπάνω από ικανή να σκέφτομαι και να εκφράζομαι».
«Όσο δούλευε πάντα μιλούσε μεγαλόφωνα για τη δουλειά του, είτε ήταν ευχαριστημένος με αυτό που έφτιαχνε είτε σε απόγνωση. Μίλαγε για κάθετι παλιό και μερικές φορές φώναζε κιόλας. Μάλλον ήταν ο τρόπος του για να φτάσει στην καρδιά των πραγμάτων. Και έπειτα ξαφνικά… μου έλεγε ευθέως: «Paola είσαι λυπημένη; Συνέβη κάτι; Είσαι δυστυχισμένη;» Νομίζω ότι το βλέμμα του ταξίδευε αλλού, πέρα από τον άνθρωπο που είχε μπροστά του. Τόσο πολύ που, όταν δούλευε την προτομή μου είχα την εντύπωση πως όσο σμίλευε τον πηλό τα χέρια του αναζητούσαν τον σκελετό μου».
Ο Giacometti υπήρξε στενός φίλος με τον Jean Paul Sartre και την Simone De Beauvoir, που επίσης πόζαραν για αυτόν. Η Simone De Beauvoir έγραψε πως: «Έπαιρνε τους υπάρχοντες τρόπους αναπαράστασης και τους αναποδογύριζε, έφερνε το μέσα έξω, με μια εντυπωσιακή αποφασιστικότητα».
Οι γυναίκες είχαν ζωτικό, πολύπλοκο και ταραχώδη ρόλο στη ζωή του. Ο Peter Boris, αντιπρόεδρος της Pace Gallery και επιμελητής της έκθεσης «Οι Γυναίκες του Giacometti», δηλώνει: «Οι γυναίκες ήταν μια αστείρευτη πηγή ενδιαφέροντος, μυστηρίου και έμπνευσης για τον Giacometti. Θεωρώ πως είχε παρασυρθεί εντελώς από το σώμα και την ψυχή της γυναίκας. Είχε μια μικρή αναπαράσταση, από γύψο, της νεολιθικής θεάς της γονιμότητας δίπλα στο κρεβάτι του, ίσως μια διακριτική υπενθύμιση της αρχέγονης δύναμης που ήθελε να υπάρχει στο έργο του».
Η Carola συμφωνεί: «Έβλεπε τις γυναίκες σαν θεές. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως τις έβλεπε με δέος, γι’ αυτό και τις έβλεπε πάντα σαν πάνω σε βάθρο».
Ο Giacometti πίστευε πως ο υπέρτατος σκοπός της τέχνης ήταν να αγγίξει το ιερό μέσα από το βέβηλο. Τα τελευταία 8 χρόνια της ζωής του ήταν πολύ ερωτευμένος με την Carolina, μια πόρνη 40 χρόνια νεότερη του, την οποία συνάντησε τυχαία. Η Carolina είχε μια ακαταμάχητη προσωπικότητα που ξεπερνούσε τη δημόσια ηθική. Ό,τι ακριβώς έψαχνε ο Giacometti. Πόζαρε για αυτόν μέχρι το θάνατο του, το 1966.
«Είναι παράξενο, όταν έκανε το γλυπτό μου μπορούσα μόνο το σώμα μου να αναγνωρίσω. Τώρα μπορώ να δω ολόκληρη τη δομή του προσώπου μου. Είναι λες και είχε προαίσθημα για το τι επρόκειτο να συμβεί. Αυτό το όραμα είναι κάτι που μόνο οι μεγάλοι καλλιτέχνες έχουν», λέει η Carola και προσθέτει: «Όσο περισσότερο τον γνώριζα, τόσο συνειδητοποιούσα πως το έργο του γινόταν σαν αυτόν. Τόσο, που πίστευα πως θα μπορούσε να είναι ο ίδιος ένα από τα γλυπτά του. Είχε μια μυστηριώδη εσωτερική δύναμη. Ήταν πνευματώδης και έξυπνος, με μοναδικό χιούμορ. Είχε πλάκα να είσαι μαζί του. Ήταν άνθρωπος γεμάτος πάθος και αστείρευτη περιέργεια».
Παρ’ όλα αυτά, ο Giacometti ήταν συχνά δυσαρεστημένος με τα έργα του, επικαλούνταν συχνά την αδυναμία του να σχηματίσει ένα κεφάλι. Πολύ συχνά τα χάλαγε όλα και ξεκινούσε από το μηδέν.
«Εάν τα εξαιρετικά και απερίγραπτα έργα του είχαν κάποιο μήνυμα, πέρα από το σεβασμό για την ύπαρξη των πραγμάτων έξω από τον εαυτό τους, ήταν σίγουρα το χαρμόσυνο μήνυμα της αγάπης και της φιλίας. Αυτός είναι και ο λόγος που τα γλυπτά του μιλούν σε όλο τον κόσμο».
Επιμέλεια:
Σοφία Κοζάκη
Πηγή: artnews.gr
Διαβάστηκε 1451 φορές